Czy akceleracja naprawdę działa?

Dobry program akceleracyjny skraca startupowi drogę od prototypu do pierwszego klienta. Pod jednym warunkiem: daje mu nie tylko pieniądze, ale też dostęp do biznesu, który testuje, ocenia i może płacić w przyszłości. Tak wynika zarówno z badań naukowych, jak i z naszych doświadczeń z programu AccelBoost.

Polskie startupy rzadko cierpią na brak pomysłów. Częściej brakuje im kapitału, pierwszych klientów i czasu na naukę na własnych błędach.

Rynek w liczbach: kapitał jest, ale nie dla każdego

W 2025 roku fundusze VC zainwestowały w Polsce 3,4 mld zł w 183 transakcjach. To wynik z raportu PFR Ventures i Inovo VC. Bez dwóch megarund, ElevenLabs i ICEYE, rynek urósł o 28% rok do roku. Najwięcej, bo 134 transakcje, przypadło na wczesny etap, a przeciętna transakcja na tym etapie wynosiła około 6 mln zł. Wzrost częściowo napędziły nowe fundusze finansowane ze środków europejskich z programu FENG (MamStartup).

To jednak tylko część obrazu. Z badania „Polskie Startupy 2025” Fundacji Startup Poland wynika, że 76% startupów finansuje się z własnych środków. Jako główne bariery wskazują brak odpowiednich źródeł finansowania, wysokie koszty pracy i biurokrację (MyCompany Polska). Większość młodych firm sprzedaje do biznesu (B2B), więc ich pierwszym wyzwaniem nie jest inwestor, tylko klient.

Duże firmy coraz chętniej sięgają po innowacje z zewnątrz. W badaniu Startup Poland z 2024 roku 116 z 211 dużych przedsiębiorstw (około 55%) współpracowało ze startupami. Około 40% ankietowanych firm chciałoby wsparcia przy rozpoczęciu takiej współpracy. Programy akceleracyjne wybiera 28% firm jako preferowany model współpracy (MamStartup). Popyt na innowacje jest, ale obu stronom brakuje mostu.

Co mówią badania: akceleracja działa, ale nie każda

Jedno z największych badań na ten temat przeprowadzili profesorowie Valentina Assenova i Raphael Amit z Wharton School. Przeanalizowali 8 580 startupów z 408 akceleratorów w 176 krajach. Startupy po akceleracji były o 3,4% bardziej skłonne pozyskać kapitał VC. W pierwszym roku po programie zebrały średnio o 1,8 mln dolarów więcej niż podobne firmy spoza programów. Osiągały też wyższe przychody i zatrudniały więcej osób (Knowledge at Wharton, 2024).

Badacze zastrzegają jednak, że nie ma jednego modelu, który działa dla wszystkich. Najlepsze efekty dawały programy, w których startupy dostawały porady branżowe, uporządkowaną wiedzę i okazję do prezentacji przed inwestorami. Wcześniejsze badania z rynku amerykańskiego, zebrane przez Brookings Institution w 2016 roku, idą w tym samym kierunku: najlepsze programy przyspieszały pozyskanie finansowania i pierwszych klientów, a w szerszej próbie ten efekt słabł. Akceleratory pomagają też całemu ekosystemowi. W regionach, w których powstał akcelerator, rosła liczba inwestycji na wczesnym etapie, także w firmach spoza programu (Brookings).

Wniosek jest prosty: liczy się nie sam udział w programie, tylko jego jakość, czyli konkretny partner, konkretny cel i rozliczanie z efektów.

Jak działał AccelBoost: grant, partner i rozliczanie z efektów

AccelBoost to program akceleracyjny finansowany z Funduszy Europejskich w ramach programu FENG, Działanie 2.28 Startup Booster Poland. Powstał po to, żeby połączyć startupy z obszarów Fintech, Insurtech/Medtech i IT/ICT z dużymi firmami, inwestorami i rynkami zagranicznymi.

Nabór był wymagający. Do pierwszej rundy zgłosiło się wiele startupów, które przeszły wymagający etap ocen, nieliczni zakwalifikowali się do poszczególnych rund:

• z partnerem biznesowym, czyli wdrożenia i testu rozwiązania u dużej firmy,
• inwestycyjnej, czyli przygotowania do inwestycji razem z funduszem,
• GoGlobal, czyli wejścia na wybrany rynek zagraniczny.

W programie uczestniczyli m.in. PKO Bank Polski, Orange Polska, LuCasco, EUVIC, SECO/WARWICK, Soneta, TVN Warner Bros. Discovery oraz fundusze Montis Capital i Life Science Innovations.

Każdy startup dostawał grant i indywidualny plan akceleracji podzielony na trzy kamienie milowe. Pieniądze wysyłane były po każdym kamieniu milowym. Odbiór wymagał dowodu, np. działającej funkcji, wyników testów z użytkownikami albo faktury od zagranicznego klienta. Po zakończeniu akceleracji startupy mogą liczyć na dalsze wsparcie: kontakty z klientami i inwestorami oraz pomoc w promocji.

Wspólny mianownik? Każdy z tych zespołów zakończył program z dowodem, a nie z obietnicą: działającym wdrożeniem, klientem albo nagrodą.

Pięć lekcji z AccelBoost

1. Klient jest ważniejszy niż kapitał. Większość startupów sprzedaje do biznesu. Partner, który testuje produkt i daje feedback, jest wart więcej niż sam grant.
2. Kamienie milowe dyscyplinują. Gdy pieniądze idą za dowodami, zespół skupia się na tym, co przybliża go do sprzedaży, a nie na tym, co dobrze wygląda w prezentacji.
3. Ekspansja zagraniczna to proces, a nie decyzja. Finteq i Inwillls pokazują, że pierwszy zagraniczny klient wymaga lokalizacji produktu, strategii i czasu. W pół roku da się jednak zamknąć pierwszą sprzedaż.
4. Walidacja liczbami przekonuje. 109 testerów i 89% pozytywnych ocen to argument, który otwiera drzwi do kolejnych klientów i inwestorów- to wyniki jednego ze starupów, każdy miał inne KPI, wszyscy je dowieźli
5. Korporacje też zyskują. Partner biznesowy dostaje gotowe, przetestowane rozwiązanie, bez budowania go od zera i przy niewielkim ryzyku.

Czy akceleracja naprawdę pomaga? Badania i AccelBoost dają tę samą odpowiedź: tak, jeśli program łączy finansowanie z realnym biznesem i rozlicza zespoły z efektów.Zespoły, które ukończyły AccelBoost, wychodzą z programu z wdrożeniami, pierwszymi klientami, także za granicą, i z doświadczeniem, którego nie dałoby się zdobyć w pojedynkę. Ich kolejne historie będziemy pokazywać w najbliższych tygodniach.

Projekt AccelBoost jest współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki 2021–2027, Działanie 2.28 Startup Booster Poland. Wartość projektu: 15 453 549,00 zł. Wkład Funduszy Europejskich: 14 732 884,80 zł.

Źródła

• PFR Ventures i Inovo VC: rynek VC w Polsce w 2025 (MamStartup)
• Startup Poland: Polskie Startupy 2025 (MyCompany Polska)
• Startup Poland: Korporacje, które dostrzegły potencjał startupów, vol. 2 (MamStartup)
• Knowledge at Wharton: Do Accelerators Improve Startup Success Rates?
• Brookings: Accelerating growth: Startup accelerator programs in the United States
• Accelpoint: First Round concluded
• Portal Samorządowy: Waterly
• INNPoland: zwycięzcy EEC Startup Challenge 2026